Doof - speciaalAfasie - speciaalVolksuniversiteit - speciaal?eLearning - speciaal
                                                      Afasie - algemeenUCOAfasie & LezenAfasie & Computers

 

 

 

 

Afasie & Lezen

Deze pagina:

[* ]Werkgroep

[* ]Meeleesboeken

[* ]Bibliotheek

 

[* ]Criteria

[* ]Geheugensteuntjes

[* ]Adressen

 

[* ]3 niveau's

 

 

 

Werkgroep Afasie & Lezen

In 1985 is door het NBLC (Nederlands Bibliotheek en Lectuur Centrum) een werkgroep Afasie & Lezen opgericht. De werkgroep bestond uit bibliothecarissen, medewerkers van blindenbibliotheken, logopedisten en vertegenwoordigers van de doelgroep.
Het doel van de werkgroep was om bibliothecarissen en andere betrokkenen te informeren over geschikt leesmateriaal voor volwassenen met afasie, en om indien nodig zelf geschikte materialen voor deze groep te ontwikkelen. Begin 1997 is de werkgroep, als gevolg van bezuinigingen van het NBLC, opgeheven. Gezocht wordt nog naar mogelijkheden om de deskundigheid en de producten van de Werkgroep te behouden voor bibliothecarissen, behandelaars, en volwassenen met afasie en hun familieleden. Op deze pagina worden kort enkele van de producten van de werkgroep beschreven.
Contactadressen voor verdere informatie vindt u aan het
eind van deze pagina.

 

Geschikte boeken

Wat zijn geschikte boeken voor volwassenen met afasie? In haar algemeenheid is deze vraag niet te beantwoorden. De onderlinge verschillen zijn te groot. Bij een keuze van een boek zal men rekening moeten houden met de ernst en de aard van de afasie, en met de ernst en de aard van de leesproblemen. En wat misschien nog belangrijker is: hoeveel las iemand vroeger, en welk soort boeken had toen de voorkeur.
Aandachtspunten die niettemin kunnen helpen bij een eerste selectie uit het enorme aanbod aan boeken, zijn de volgende:

bullet

Blijft een boek uit zichzelf open liggen - vaak is de rechterhand immers verlamd en heeft men de linkerhand nodig voor het bijwijzen van de regel en het omslaan van de bladzijden.

bullet

Zijn er illustraties die de tekst verduidelijken, of die het hele verhaal vertellen. Er zijn immers vaak problemen met het begrijpen van woorden of zinnen.

bullet

Zijn woorden en zinnen makkelijk leesbaar - om dezelfde redenen.

bullet

Zijn de letters groot en is de interlinie (het wit tussen de regels) ruim. Afasie kan immers samengaan met problemen met het gezichtsvermogen.

bullet

Is het onderwerp van het verhaal bekend of goed herkenbaar - een tekst is dan beter te volgen en het geheugen wordt minder zwaar belast.

bullet

Is een verhaal niet te lang, en een boek niet te dik. Het lezen gaat immers meestal veel trager dan vroeger en vaak zijn er geheugenproblemen.

 

Drie niveaus

De werkgroep heeft een advieslijst samengesteld met titels van boeken die aan de hand van de algemene aandachtpsunten gekozen zijn. De lijst is nog verkrijgbaar bij het NBLC en het secretariaat van de Afasie Vereniging Nederland (voor adressen, zie hieronder). Op de titellijst worden boeken ingedeeld in 3 categorieën of niveaus:

bullet

Niveau 1: Platen- of fotoboeken voor mensen die niet of nauwelijks meer kunnen lezen. Bij deze boeken vertellen de illustraties het verhaal.

bullet

Niveau 2: Boeken voor mensen die nog wel kunnen en willen lezen, maar die veel problemen hebben met het begrijpen van woorden en zinnen. Dan zijn onder meer de boeken geschikt die het vignet Makkelijk Lezen dragen, maar ook andere boeken met korte teksten in eenvoudige taal, en over algemeeen herkenbare zaken.

bullet

Niveau 3: Dit zijn boeken voor lezers die nog wel kunnen lezen, maar die met name problemen hebben met het onthouden van wat ze gelezen hebben. In aanmerking komen dan boeken met korte verhalen, maar ook niet te dikke boeken die een voorspelbare verhaalstructuur hebben. Bijvoorbeeld: eenvoudige detectives of streekromans met niet te veel personen. En ook hier geldt: bij voorkeur in eenvoudige taal geschreven en handelend over herkenbare zaken.

 

Meeleesboeken

Meeleesboeken zijn gesproken boeken, die speciaal werden ingesproken voor lezers met afasie. In vergelijking met de 'gewone' gesproken boeken voor blinden, is het voorleestempo veel langzamer. Er wordt met normale intonatie voorgelezen, maar veel langer dan normaal gepauseerd bij komma's en punten. De lezer met afasie heeft immers als regel meer tijd nodig, om de gelezen informatie te verwerken.
De lezer met afasie kan meeleesboeken gebruiken om alleen naar te luisteren, of in combinatie met het boek. De voorlezer op de band pauseert bij illustraties in het boek om de meelezer de tijd te geven de illustraties te bekijken, en geeft met een gong aan wanneer de pagina moet worden omgeslagen. Meeleesboeken kunnen (nog) gratis geleend worden bij de meeste blindenbibliotheken (alleen de bandjes). In veel openbare bibliotheken kunnen de bandjes (nog) in combinatie met het boek geleend worden. Nu de werkgroep Afasie & Lezen is opgeheven, is ook de productie van meeleesboeken voor volwassenen met afasie echter gestopt. Nagegaan wordt of het mogelijk is de productie op een andere manier voort te zetten. In totaal zijn er 120 meeleesboeken geproduceerd. 

 

Geheugensteuntjes

Geheugensteuntjes zijn teksten die geschreven worden bij bestaande boeken, en zijn bedoeld om het lezen te ondersteunen voor mensen met geheugenproblemen. Ieder Geheugensteuntje begint met een overzicht van de plaats(en) waar een verhaal zich afspeelt en de tijd, en een lijst van de voornaamste personen. Dan wordt per hoofdstuk een korte samenvatting gegeven van het verhaal. Geheugensteuntjes zijn gedrukt in Grootletterdruk en geschreven in Makkelijk Leesbare taal. Er zijn Geheugensteuntjes geschreven bij 40 boeken. Inmiddels zijn de Geheugensteuntjes echter niet meer verkrijgbaar; in sommige bibliotheken kunnen zij nog wel geleend worden. Gezocht wordt naar mogelijkheden om de uitgave van Geheugensteuntjes voort te zetten.

 

De Openbare Bibliotheek

In verschillende Openbare Bibliotheken kunnen boeken, maar ook spel- en leermateriaal geleend worden, geschikt voor volwassenen met afasie. Wanneer een plaatselijke bibliotheek niet over het gewenste materiaal beschikt, kan dit in de meeste gevallen opgevraagd worden bij een Provinciale Bibliotheek Centrale. Wat wél en niet mogelijk is, en welke kosten er verbonden zijn aan extra dienstverlening, verschilt per bibliotheek. Informeer dus bij uw plaatselijke bibliotheek en/of de Provinciale Bibliotheek Centrale (PBC) in uw regio. 

 

Contactadressen

Afasie Vereniging Nederland, Postbus 221, 6930 AE Westervoort. Tel.: 026 - 351 2512, fax 026 - 351 3613
Anders lezen bibliotheken (voorheen: Blindenbibliotheken) : www.anderslezen.nl


© Pragma - Hoensbroek, 1997

 

 
 

© Pragma, www.pragmaprojecten.nl