|
|
Afasie & Lezen
|
Deze pagina:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
In 1985 is door het NBLC (Nederlands
Bibliotheek en Lectuur Centrum) een werkgroep Afasie & Lezen opgericht. De
werkgroep bestond uit bibliothecarissen, medewerkers van blindenbibliotheken, logopedisten
en vertegenwoordigers van de doelgroep.
Het doel van de werkgroep was om bibliothecarissen en andere betrokkenen te informeren
over geschikt leesmateriaal voor volwassenen met afasie, en om indien nodig zelf geschikte
materialen voor deze groep te ontwikkelen. Begin 1997 is de werkgroep, als gevolg van
bezuinigingen van het NBLC, opgeheven. Gezocht wordt nog naar mogelijkheden om de
deskundigheid en de producten van de Werkgroep te behouden voor bibliothecarissen,
behandelaars, en volwassenen met afasie en hun familieleden. Op deze pagina worden kort
enkele van de producten van de werkgroep beschreven.
Contactadressen voor verdere informatie vindt u aan het
eind
van deze pagina. |
|
|
|
Wat zijn geschikte boeken voor volwassenen met afasie? In haar
algemeenheid is deze vraag niet te beantwoorden. De onderlinge verschillen zijn te groot.
Bij een keuze van een boek zal men rekening moeten houden met de ernst en de aard van de
afasie, en met de ernst en de aard van de leesproblemen. En wat misschien nog belangrijker
is: hoeveel las iemand vroeger, en welk soort boeken had toen de voorkeur.
Aandachtspunten die niettemin kunnen helpen bij een eerste selectie uit het enorme aanbod
aan boeken, zijn de volgende:
 |
Blijft een boek uit zichzelf open liggen - vaak is de rechterhand
immers verlamd en heeft men de linkerhand nodig voor het bijwijzen van de regel en het
omslaan van de bladzijden. |
 |
Zijn er illustraties die de tekst verduidelijken, of die het hele
verhaal vertellen. Er zijn immers vaak problemen met het begrijpen van woorden of zinnen. |
 |
Zijn woorden en zinnen makkelijk leesbaar - om dezelfde redenen. |
 |
Zijn de letters groot en is de interlinie (het wit tussen de regels)
ruim. Afasie kan immers samengaan met problemen met het gezichtsvermogen. |
 |
Is het onderwerp van het verhaal bekend of goed herkenbaar - een
tekst is dan beter te volgen en het geheugen wordt minder zwaar belast. |
 |
Is een verhaal niet te lang, en een boek niet te dik. Het lezen gaat
immers meestal veel trager dan vroeger en vaak zijn er geheugenproblemen. |
|
|
|
|
De werkgroep heeft een advieslijst samengesteld met titels van
boeken die aan de hand van de algemene aandachtpsunten gekozen zijn. De lijst is nog
verkrijgbaar bij het NBLC en het secretariaat van de Afasie Vereniging Nederland (voor
adressen, zie hieronder). Op de titellijst worden boeken ingedeeld in 3 categorieën of
niveaus:
 |
Niveau 1: Platen- of fotoboeken voor mensen die niet of
nauwelijks meer kunnen lezen. Bij deze boeken vertellen de illustraties het verhaal. |
 |
Niveau 2: Boeken voor mensen die nog wel kunnen en willen
lezen, maar die veel problemen hebben met het begrijpen van woorden en zinnen. Dan zijn
onder meer de boeken geschikt die het vignet Makkelijk Lezen dragen, maar ook
andere boeken met korte teksten in eenvoudige taal, en over algemeeen herkenbare zaken. |
 |
Niveau 3: Dit zijn boeken voor lezers die nog wel kunnen
lezen, maar die met name problemen hebben met het onthouden van wat ze gelezen hebben. In
aanmerking komen dan boeken met korte verhalen, maar ook niet te dikke boeken die een
voorspelbare verhaalstructuur hebben. Bijvoorbeeld: eenvoudige detectives of streekromans
met niet te veel personen. En ook hier geldt: bij voorkeur in eenvoudige taal geschreven
en handelend over herkenbare zaken. |
|
|
|
|
Meeleesboeken zijn gesproken boeken, die speciaal werden
ingesproken voor lezers met afasie. In vergelijking met de 'gewone' gesproken boeken voor
blinden, is het voorleestempo veel langzamer. Er wordt met normale intonatie voorgelezen,
maar veel langer dan normaal gepauseerd bij komma's en punten. De lezer met afasie heeft
immers als regel meer tijd nodig, om de gelezen informatie te verwerken.
De lezer met afasie kan meeleesboeken gebruiken om alleen naar te luisteren, of in
combinatie met het boek. De voorlezer op de band pauseert bij illustraties in het boek om
de meelezer de tijd te geven de illustraties te bekijken, en geeft met een gong aan
wanneer de pagina moet worden omgeslagen. Meeleesboeken kunnen (nog) gratis geleend worden
bij de meeste blindenbibliotheken (alleen de bandjes). In veel openbare bibliotheken
kunnen de bandjes (nog) in combinatie met het boek geleend worden. Nu de werkgroep Afasie
& Lezen is opgeheven, is ook de productie van meeleesboeken voor volwassenen met
afasie echter gestopt. Nagegaan wordt of het mogelijk is de productie op een andere manier
voort te zetten. In totaal zijn er 120 meeleesboeken geproduceerd.
|
|
|
|
Geheugensteuntjes zijn teksten die geschreven worden bij bestaande
boeken, en zijn bedoeld om het lezen te ondersteunen voor mensen met geheugenproblemen.
Ieder Geheugensteuntje begint met een overzicht van de plaats(en) waar een verhaal zich
afspeelt en de tijd, en een lijst van de voornaamste personen. Dan wordt per hoofdstuk een
korte samenvatting gegeven van het verhaal. Geheugensteuntjes zijn gedrukt in
Grootletterdruk en geschreven in Makkelijk Leesbare taal. Er zijn Geheugensteuntjes
geschreven bij 40 boeken. Inmiddels zijn de Geheugensteuntjes echter niet meer
verkrijgbaar; in sommige bibliotheken kunnen zij nog wel geleend worden. Gezocht wordt
naar mogelijkheden om de uitgave van Geheugensteuntjes voort te zetten. |
|
|
|
In verschillende Openbare Bibliotheken kunnen boeken, maar ook
spel- en leermateriaal geleend worden, geschikt voor volwassenen met afasie. Wanneer een
plaatselijke bibliotheek niet over het gewenste materiaal beschikt, kan dit in de meeste
gevallen opgevraagd worden bij een Provinciale Bibliotheek Centrale. Wat wél en niet
mogelijk is, en welke kosten er verbonden zijn aan extra dienstverlening, verschilt per
bibliotheek. Informeer dus bij uw plaatselijke bibliotheek en/of de Provinciale
Bibliotheek Centrale (PBC) in uw regio. |
© Pragma - Hoensbroek, 1997
|
|