Europese mogelijkheden..?

Liesbeth Pyfers, Pragma – Equal Access

De Europese Unie is een overtuigd voorstander van een leven lang leren en financiert jaarlijks een groot aantal projecten. Het Mobile project is daar een van. Het is een 3-jarig project waarin Oostenrijk, Duitsland, Zweden, Finland en Nederland samenwerken. De deelnemers in de andere landen zijn Volkshogescholen, wij zijn als Nederlandse partner gevraagd te participeren vanwege onze deskundigheid op het gebied van gebarentalen en toegankelijkheid van informatie. Het doel van het Mobile project is om leerkrachten en leidinggevenden van Volkshogescholen te informeren over mensen met een handicap of beperking: als cursist binnen het reguliere aanbod, en als interessante doelgroep voor speciale cursussen en activiteiten. Zeker in landen als Finland en Zweden kunnen mensen met een handicap er – ongeacht de aard of de ernst van de handicap – van uitgaan dat zij aan iedere cursus kunnen deelnemen. Niet alleen aan beroepsopleidingen, maar binnen het hele aanbod van het Volkshogeschoolwerk. In Duitsland en Oostenrijk is de politieke wil er wel, maar moeten de individuele gehandicapten en de belangenorganisaties keer op keer nog strijd leveren om die goede wil in daden om te zetten. En Nederland? De situatie hier is moeilijk te vergelijken met die in de andere Mobile-landen, omdat ons Volkshogeschoolwerk is opgegaan in de Basiseducatie, waar het geheel en al in het teken staat van de voorbereiding op de arbeidsmarkt of beroepsopleidingen. Wanneer de Wet Gelijke Behandeling Gehandicapten en Chronisch Zieken eind van dit jaar in werking treedt, zijn alle beroepsopleidingen wettelijk verplicht om die aanpassingen aan te brengen die een cursist met een handicap nodig heeft om gelijkwaardig aan het programma deel te kunnen nemen: toegang tot het gebouw en de lokalen (en de toiletten!), aangepaste lesmaterialen, een tolk gebarentaal, enz. enz.

Maar levenslang leren is natuurlijk veel meer dan leren voor een beroep. Het hele aanbod van de Volksuniversiteiten valt daar ook onder. Er zijn (nog!) geen wettelijke regels die voorschrijven dat Volksuniversiteiten niet mogen discrimineren op grond van handicap en er voor moeten zorgen dat alle cursisten, ongeacht een handicap, dezelfde cursussen kunnen volgen als anderen. Bij een eerste inventarisatie is gebleken dat iedereen – van hoog tot laag, noord tot zuid – in principe van mening is dat discriminatie op grond van een handicap of beperking binnen de Nederlandse Volkuniversiteiten niet kan. Maar tussen droom en daad….  In dit geval vormen de praktische bezwaren het grote struikelblok: ontoegankelijke gebouwen, onvoldoende middelen, onvoldoende deskundigheid. En dat is jammer. Voor de mensen met een handicap, maar ook voor de Volksuniversiteiten. Wat in Zweden, Finland, Duitsland, en Oostenrijk kan, kan hier toch ook? Minstens 10% van de Nederlandse bevolking heeft een handicap of beperking; naar mate de leeftijd stijgt, is dat percentage nog hoger. Dus ook om commerciële redenen vormen mensen met een handicap een interessante doelgroep. Aan de Volksuniversiteiten kun je nagenoeg alle moderne en klassieke talen leren – maar bij welke Volksuniversiteit kan ik terecht voor een cursus Nederlandse Gebarentaal? Overal in het land zijn informele groepjes waar slechthorenden oefenen met liplezen. Maar bij welke Volksuniversiteit kan ik terecht voor een cursus Liplezen? Mensen met een verstandelijke handicap wonen tegenwoordig niet meer in instellingen, maar gewoon in de wijk. Welke Volksuniversiteit organiseert een cursus lezen of schrijven voor deze doelgroep, of een cursus muziek, schilderen, of yoga? Of wees revolutionair en organiseer een cursus “Muziek voor doven” en leer mensen die nooit muziek hebben gehoord, wat muziek is en welke rol muziek inneemt in het leven van horende mensen. En zo zijn er natuurlijk eindeloos veel voorbeelden te bedenken. Moeilijk te realiseren? Nee, hooguit nieuw en anders, maar de voorbeelden van de collega’s in het Mobile project laten zien dat het voor alle betrokkenen vooral ook zeer motiverend en leerzaam is.

Geïnteresseerd? Vragen over toegankelijkheid van uw cursusaanbod voor mensen met een handicap in het algemeen, of belangstelling voor het opnemen van cursussen voor ‘speciale’ doelgroepen voor mensen met een handicap in uw programma? Geïnteresseerd in deelname aan Europese projecten op dit terrein? Neem dan contact op met ons op: Pragma – Equal Access (pragma@home.nl), of kijk op www.speciaal.nl voor meer informatie.